ทำธุรกิจในรูปแบบนิติบุคคลกับบุคคลธรรมดาต่างกันอย่างไร

ผู้ประกอบการหรือผู้ที่กำลังดำเนินธุรกิจในรูปแบบ บุคคลธรรมดา อาจมีข้อสงสัยว่า การทำธุรกิจในรูปแบบบุคคลธรรมดา และในรูปแบบ นิติบุคคล เช่น บริษัทจำกัด หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดนั้น มีความแตกต่างกันอย่างไร และควรเลือกดำเนินธุรกิจในรูปแบบใดจึงจะเหมาะสมกับธุรกิจของตน

เขียนโดย

ทนายสุรชัย นาคา

ทนายความผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายธุรกิจและการจดทะเบียนนิติบุคคล ประสบการณ์ 30 ปี

ดูบทความทั้งหมดของผู้เขียน

หมวดหมู่

เปรียบเทียบการทำธุรกิจบุคคลธรรมดากับนิติบุคคล

รูปแบบธุรกิจ	บุคคลธรรมดา	ห้างหุ้นส่วนจำกัด	บริษัทจำกัด
จำนวนผู้เริ่มก่อตั้ง	1 คน	2 คนขึ้นไป	2 คนขึ้นไป
ผู้บริหารกิจการ	เจ้าของคนเดียว	หุ้นส่วนผู้จัดการ	กรรมการ
ความรับผิดต่อหนี้สินของกิจการ	ไม่จำกัดความรับผิด	จำกัดเฉพาะหุ้นส่วนประเภทจำกัดความรับผิด (หุ้นส่วนผู้จัดการไม่จำกัด)	จำกัดความรับผิด
การเสียภาษี	ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สูงสุดไม่เกิน 35%	ภาษีเงินได้นิติบุคคล สูงสุดไม่เกิน 20%	ภาษีเงินได้นิติบุคคล สูงสุดไม่เกิน 20%
หน้าที่ตามกฎหมาย	ไม่มี	ทำบัญชี นำส่งงบการเงิน เก็บรักษาบัญชี	ทำทะเบียนผู้ถือหุ้น ทำบัญชี นำส่งงบการเงิน จัดประชุมสามัญและวิสามัญผู้ถือหุ้น
ความน่าเชื่อถือ	ต่ำ	ปานกลาง	สูง
การระดมทุน	ยาก	ค่อนข้างยาก	ง่าย
อำนาจในการบริหาร	มาก	ปานกลาง ต้องร่วมกับผู้ถือหุ้นอื่น	ขึ้นอยู่กับสัดส่วนหุ้นที่ถืออยู่

ข้อดีของการทำธุรกิจในรูปบุคคลธรรมดา

การดำเนินธุรกิจในรูปบุคคลธรรมดา เหมาะสำหรับผู้เริ่มต้นหรือธุรกิจขนาดเล็ก โดยมีข้อดีดังนี้

ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการจัดตั้งนิติบุคคลตามกฎหมาย เหมือนบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน
มีข้อกำหนดทางกฎหมายน้อยกว่า ทำให้การดำเนินงานไม่ซับซ้อน
มีความคล่องตัวในการบริหาร เนื่องจากเจ้าของกิจการสามารถตัดสินใจได้เพียงผู้เดียว
การเลิกกิจการทำได้ง่าย ไม่ต้องดำเนินการตามขั้นตอนทางกฎหมายที่ซับซ้อน
มีค่าใช้จ่ายในการบริหารงานต่ำกว่าการดำเนินธุรกิจในรูปนิติบุคคล

ข้อเสียของการทำธุรกิจในรูปบุคคลธรรมดา

แม้ว่าจะมีความสะดวกในการเริ่มต้น แต่ก็มีข้อจำกัดที่สำคัญ ดังนี้

หากต้องการขยายกิจการหรือระดมทุน จะทำได้ยาก เนื่องจากไม่มีโครงสร้างทางกฎหมายรองรับผู้ร่วมลงทุนเหมือนนิติบุคคล
ในกรณีที่กิจการมีหนี้สิน เจ้าหนี้สามารถเรียกร้องเอาทรัพย์สินส่วนตัวของผู้ประกอบการได้
ความน่าเชื่อถือทางธุรกิจต่ำกว่าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน ส่งผลต่อโอกาสในการทำธุรกิจและการหาบุคลากรที่มีคุณภาพ
กิจการมีอายุจำกัด หากเจ้าของเสียชีวิตและไม่มีผู้สืบทอด ธุรกิจอาจต้องยุติลง
รายได้จากธุรกิจต้องนำไปรวมกับรายได้ส่วนบุคคลเพื่อคำนวณภาษี โดยทั่วไปสามารถหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาจ่ายได้ 10–60% ตามประเภทเงินได้
แม้ธุรกิจจะขาดทุน ก็ยังอาจมีภาระภาษี ต่างจากนิติบุคคลที่เสียภาษีจากกำไรสุทธิ

ความหมายของนิติบุคคล

ก่อนพิจารณาข้อดีและข้อเสีย ควรทำความเข้าใจรูปแบบของนิติบุคคลเบื้องต้น

บริษัทจำกัด

เป็นนิติบุคคลที่ต้องมีผู้ร่วมก่อการอย่างน้อย 2 คน
ผู้ร่วมก่อการคือผู้ร่วมลงทุนและเป็นผู้ถือหุ้นของบริษัท
ทุนของบริษัทแบ่งออกเป็น “หุ้น” ที่มีมูลค่าเท่ากัน
ผู้ถือหุ้นอาจเป็นหรือไม่เป็นผู้บริหารก็ได้
ผู้บริหารเรียกว่า “กรรมการบริษัท”

ห้างหุ้นส่วนจำกัด

เป็นนิติบุคคลที่มีบุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป ร่วมลงทุนและดำเนินกิจการ เพื่อให้ได้กำไรมาแบ่งปันกันโดยแบ่งหุ้นส่วนเป็น 2 ประเภท

หุ้นส่วนจำกัดความรับผิด

รับผิดไม่เกินจำนวนเงินที่ลงทุนในห้างหุ้นส่วนจำกัด
ไม่มีอำนาจในการบริหารห้างหุ้นส่วนจำกัด
ต้องมีหุ้นส่วนที่จำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน

หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด

รับผิดในหนี้สินของกิจการโดยไม่จำกัดจำนวน
มีอำนาจบริหารกิจการห้างหุ้นส่วนจำกัด (หุ้นส่วนผู้จัดการ)
ต้องมีหุ้นส่วนที่ไม่จำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน

ข้อดีของการทำธุรกิจในรูปนิติบุคคล

การดำเนินธุรกิจในรูปบริษัทจำกัดหรือห้างหุ้นส่วนจำกัด มีข้อได้เปรียบหลายประการ ดังนี้

มีความน่าเชื่อถือสูงกว่าบุคคลธรรมดา โดยบริษัทจำกัดมีความน่าเชื่อถือสูงที่สุด รองลงมาคือห้างหุ้นส่วนจำกัด
ลูกค้าและคู่ค้าสามารถตรวจสอบข้อมูลของกิจการได้ เช่น สถานะทางการเงิน ผู้ถือหุ้น หรือผู้บริหาร
กิจการมีความมั่นคงและสามารถดำเนินต่อเนื่องได้ แม้ผู้ถือหุ้นจะเสียชีวิต หรือเป็นบุคคลไร้ความสามารถ
สามารถระดมทุน หรือขอสินเชื่อจากสถาบันการเงินได้ง่ายกว่า
หุ้นของบริษัทสามารถโอนหรือขายให้แก่บุคคลอื่นได้ ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนดไว้ในข้อบังคับบริษัทหรือข้อตกลงระหว่างผู้ถือหุ้น ดังนั้น หากผู้ถือหุ้นประสงค์จะถอนตัว ก็สามารถดำเนินการโดยการขายหรือโอนหุ้นให้แก่ผู้ถือหุ้นรายเดิมหรือผู้ลงทุนรายใหม่ได้โดยไม่กระทบต่อการดำเนินกิจการโดยรวม ทั้งในกรณีที่ผู้ถือหุ้นเสียชีวิต สิทธิในหุ้นดังกล่าวยังสามารถตกทอดแก่ทายาท หรือโอนให้แก่บุคคลอื่นได้ ทำให้กิจการยังดำเนินต่อไปได้อย่างต่อเนื่อง ไม่สะดุดจากการเปลี่ยนแปลงของตัวบุคคล
ผู้ถือหุ้นของบริษัทจำกัดมีความรับผิดในหนี้สินของกิจการ “จำกัดเพียง” จำนวนเงินค่าหุ้นที่ตนได้ชำระแล้วหรือยังคงค้างชำระอยู่เท่านั้น กล่าวคือ หากบริษัทมีหนี้สิน ผู้ถือหุ้นจะไม่ต้องรับผิดเกินกว่ามูลค่าหุ้นที่ตนถือครอง และเจ้าหนี้ไม่สามารถเรียกร้องหรือบังคับเอาทรัพย์สินส่วนตัวของผู้ถือหุ้นมาชำระหนี้ของบริษัทได้ หลักการนี้ช่วยแยกความเสี่ยงระหว่างทรัพย์สินของกิจการกับทรัพย์สินส่วนบุคคลอย่างชัดเจน ทำให้ผู้ลงทุนสามารถบริหารความเสี่ยงได้อย่างเหมาะสม
สำหรับห้างหุ้นส่วนจำกัด หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดจะรับผิดไม่เกินเงินลงทุนในห้างหุ้นส่วน
โดยทั่วไปลูกจ้างหรือพนักงานมักให้ความสำคัญกับความมั่นคงขององค์กร ทั้งในด้านรายได้ ความต่อเนื่องของกิจการ และโอกาสในการเติบโตในสายอาชีพ ธุรกิจที่ดำเนินงานในรูปแบบบริษัทจำกัดหรือห้างหุ้นส่วนจำกัดจึงมักได้รับความเชื่อถือมากกว่าธุรกิจในรูปบุคคลธรรมดา เนื่องจากมีโครงสร้างองค์กรที่ชัดเจน มีระบบการบริหารจัดการ และมีภาพลักษณ์ที่เป็นมืออาชีพ ส่งผลให้สามารถดึงดูดและสรรหาบุคลากรที่มีความรู้ ความสามารถ และทักษะเฉพาะทางเข้ามาร่วมงานหรือช่วยบริหารกิจการได้ง่ายกว่า ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนาและขยายธุรกิจในระยะยาว

ข้อได้เปรียบด้านภาษีของนิติบุคคล

นิติบุคคลเสียภาษีจาก “กำไรสุทธิ” โดยสามารถหักค่าใช้จ่ายของกิจการได้ตามจริง (บุคคลธรรมดานั้นมักใช้อัตราค่าใช้จ่ายแบบเหมาจ่าย โดยหักได้ 10-60%)
หากขาดทุนสุทธิ จะไม่ต้องเสียภาษี
ได้รับยกเว้นภาษี 300,000 บาทแรก จากกำไรสุทธิ (ในกรณีที่ทุนจดทะเบียนที่ชำระไม่เกิน 5 ล้านบาท และมีรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท) ในขณะที่บุคคลธรรมดาได้รับยกเว้นภาษี 150,000 บาทแรกจากเงินได้สุทธิ
อัตราภาษีสูงสุดไม่เกิน 20% ในขณะที่บุคคลธรรมดา อัตราภาษีสูงสุดไม่เกิน 35%
สามารถนำผลขาดทุนสุทธิไปใช้หักเป็นรายจ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีในปีต่อ ๆ ไปได้อีกไม่เกิน 5 ปี โดยกรมสรรพากรวางแนวทาง การคำนวณผลขาดทุนสุทธิ ที่นำมาถือเป็นรายจ่ายได้ ดังนี้
- ต้องเป็นการขาดทุนสุทธิทางภาษี
- ต้องเป็นการขาดทุนสุทธิ โดยนับย้อนหลังไปไม่เกิน 5 รอบบัญชี นับจากปีปัจจุบัน
- ต้องเป็นการขาดทุนสุทธิ ที่ได้หักกลบกับกำไรสุทธิทางภาษี ในรอบบัญชีที่มีผลถึงกัน เรียบร้อยแล้ว

ข้อเสียของการทำธุรกิจในรูปนิติบุคคล

แม้ว่าจะมีข้อดีหลายด้าน แต่ก็มีภาระที่ต้องพิจารณา

การจัดตั้งมีขั้นตอนตามกฎหมาย และอาจซับซ้อนสำหรับผู้ที่ไม่มีความรู้ และมีค่าใช้จ่ายในการจดทะเบียนนิติบุคคล
มีค่าใช้จ่ายในการบริหารงานสูงกว่าบุคคลธรรมดา เช่น ค่าทำบัญชี ค่าปิดบัญชี และค่าตรวจสอบบัญชี และต้องจัดทำบัญชีกับงบการเงินให้ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด
การเลิกกิจการมีขั้นตอนมากกว่าการทำธุรกิจในรูปแบบบุคคลธรรมดา เช่น การจดทะเบียนเลิกกิจการ การชำระบัญชี และการยกเลิกภาษีมูลค่าเพิ่ม (ถ้ามี)
ต้องยื่นงบการเงินประจำปีต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า โดยต้องผ่านการตรวจสอบจากผู้สอบบัญชี

ข้อเสียเหล่านี้มีมุมกลับอยู่เหมือนกัน บัญชีและงบการเงินที่ต้องทำตามกฎหมาย ทำให้เห็นตัวเลขจริงของกิจการและใช้วางแผนต่อยอดธุรกิจได้ง่ายขึ้น ส่วนการเลิกกิจการที่ยากกว่า ในมุมของลูกค้าและคู่ค้ากลับเป็นข้อดี เพราะสะท้อนว่ากิจการไม่ได้จะหายไปง่าย ๆ

ถ้าชั่งน้ำหนักข้อดีข้อเสียแล้วเห็นว่านิติบุคคลเหมาะกับธุรกิจของคุณมากกว่า ขั้นตอนถัดไปคือการจดทะเบียนจัดตั้งให้ถูกต้องตามกฎหมาย

IGB Corporation รับจดทะเบียนบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจำกัดครบทุกขั้นตอน มีทีมงานที่มีประสบการณ์คอยแนะนำและจัดการเอกสารให้ถูกต้อง เพื่อให้คุณเริ่มต้นธุรกิจได้อย่างราบรื่น ไม่ต้องเสียเวลากับขั้นตอนที่ยุ่งยากเอง

ผู้สนใจสามารถติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับบริการได้ตามช่องทางด้านล่าง
โทรศัพท์ 062-264-9532 · Line ID @igbc