ใบอนุญาตประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ
โดยทีมงานผู้มีประสบการณ์ด้านกฎหมายและการขอรับอนุญาตธุรกิจสถานประกอบการเพื่อสุขภาพโดยเฉพาะ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถเริ่มต้นธุรกิจได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว และลดความเสี่ยงด้านกฎหมาย พร้อมนำเวลาอันมีค่าของท่านไปบริหารจัดการด้านอื่นของธุรกิจได้อย่างเต็มที่
ในปัจจุบัน ธุรกิจร้านสปาและร้านนวดเพื่อสุขภาพได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งจากผู้บริโภคชาวไทยและชาวต่างชาติ ส่งผลให้มีผู้ประกอบการจำนวนมากสนใจลงทุนและเปิดกิจการด้านสุขภาพและความงามมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การดำเนินธุรกิจประเภทนี้จำเป็นต้องปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด
ผู้ประกอบการหลายท่านอาจยังไม่ทราบถึงขั้นตอน เงื่อนไข และรายละเอียดในการขออนุญาต หรือบางท่านแม้จะทราบขั้นตอนแล้ว แต่ไม่มีเวลาในการดำเนินการเอกสาร ติดต่อหน่วยงานราชการ และตรวจสอบความถูกต้องของสถานประกอบการด้วยตนเอง
สำหรับประเทศไทยนั้น มีการแบ่งประเภทของธุรกิจสปาออกเป็นหลายรูปแบบ โดยพิจารณาจากนิยามและหลักเกณฑ์ของหน่วยงานและองค์กรที่เกี่ยวข้อง ทั้งในระดับสากลและภายในประเทศ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการกำหนดมาตรฐาน รูปแบบการให้บริการ และการกำกับดูแลกิจการสปาอย่างเหมาะสม โดยสามารถแบ่งแนวทางการจำแนกประเภทของธุรกิจสปาได้จาก 3 องค์กรหลัก ดังนี้
International Spa Association (ISPA) เป็นองค์กรสปาระดับนานาชาติที่จัดตั้งขึ้นเพื่อส่งเสริมองค์ความรู้ มาตรฐาน และข้อมูลเกี่ยวกับธุรกิจสปา โดยได้แบ่งประเภทธุรกิจสปาออกเป็น 7 ประเภท ดังนี้
สถานบริการสปาที่มุ่งเน้นด้านการดูแลและส่งเสริมสุขภาพโดยเฉพาะ ผู้ใช้บริการจะต้องเข้าพักภายในสถานประกอบการ และเข้าร่วมกิจกรรมตามโปรแกรมที่สถานบริการกำหนด เช่น โปรแกรมผ่อนคลายความเครียด โปรแกรมดูแลสุขภาพจิต การทำสมาธิ หรือโปรแกรมฟื้นฟูสุขภาพแบบองค์รวม
สปาประเภทนี้มักมีห้องพักและสิ่งอำนวยความสะดวกครบวงจร เพื่อรองรับการพักผ่อนและดูแลสุขภาพในระยะเวลาหลายวัน
สถานบริการสปาที่ตั้งอยู่ภายในโรงแรม รีสอร์ท หรือสถานที่พักตากอากาศ ซึ่งมักตั้งอยู่ในทำเลที่มีธรรมชาติสวยงาม เช่น ริมทะเล ภูเขา หรือแหล่งน้ำพุร้อนธรรมชาติ
สปาประเภทนี้มีขึ้นเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวและผู้เข้าพักที่ต้องการผ่อนคลายจากความตึงเครียด ควบคู่กับการพักผ่อนภายในโรงแรมหรือรีสอร์ท
สถานบริการสปาที่ให้บริการแบบสะดวก รวดเร็ว และไม่ซับซ้อน ผู้ใช้บริการสามารถเข้าใช้บริการระหว่างวันได้โดยไม่จำเป็นต้องพักค้างคืน
โดยส่วนใหญ่มักตั้งอยู่ในเขตเมือง หรือย่านธุรกิจสำคัญ เพื่อให้เข้าถึงได้สะดวก เน้นบริการนวดเพื่อความผ่อนคลาย การเสริมความงาม และการใช้น้ำมันหอมระเหย
สปาประเภทนี้ได้รับความนิยมในกลุ่มผู้ใช้บริการที่มีเวลาจำกัด หรือผู้ที่ทำงานในเมือง
สถานบริการสปาที่ผสมผสานศาสตร์ด้านสุขภาพเข้ากับการแพทย์ โดยมีการใช้เครื่องมือทางการแพทย์บางประเภท และอยู่ภายใต้การดูแลของบุคลากรทางการแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
สถานบริการประเภทนี้มักตั้งอยู่ภายในโรงพยาบาล คลินิก หรือสถานพยาบาล
สถานบริการสปาที่ตั้งอยู่บริเวณแหล่งน้ำแร่ธรรมชาติ หรือน้ำพุร้อน ซึ่งเกิดขึ้นตามธรรมชาติ โดยเน้นการบำบัดและส่งเสริมสุขภาพผ่านคุณสมบัติของน้ำแร่และน้ำพุร้อน
สถานบริการสปาที่ผสมผสานบริการด้านสุขภาพเข้ากับการออกกำลังกาย เช่น ฟิตเนส สโมสรสุขภาพ หรือศูนย์ออกกำลังกาย เพื่อช่วยให้ผู้ใช้บริการผ่อนคลายหลังการออกกำลังกาย
สถานบริการสปาที่ตั้งอยู่บนเรือสำราญ โดยให้บริการควบคู่กับกิจกรรมเพื่อสุขภาพ การออกกำลังกาย และอาหารเพื่อสุขภาพ เพื่อสร้างประสบการณ์ผ่อนคลายระหว่างการเดินทาง
คณะอนุกรรมการมาตรฐานฝีมือแรงงาน สาขาสถานบริการส่งเสริมสุขภาพ กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน ได้จำแนกธุรกิจสปาตามแนวคิดและองค์ความรู้ที่นำมาประยุกต์ใช้ในการให้บริการ ออกเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้
เป็นสถานบริการสุขภาพที่ใช้ “น้ำ” เป็นองค์ประกอบหลักในการบำบัดและผ่อนคลาย โดยมีรูปแบบและมาตรฐานการให้บริการตามแนวทางของประเทศฝั่งตะวันตก
เป็นรูปแบบการให้บริการสุขภาพแบบไทยที่เน้นศาสตร์การดูแลสุขภาพแบบองค์รวม เช่น การอบสมุนไพร การใช้ลูกประคบ และการนวดไทย
คำว่า “สบาย” มีรากศัพท์มาจากภาษาบาลีคำว่า “สัปปายะ” ซึ่งหมายถึง สิ่งหรือสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ ความสงบ และการดำรงสมาธิ
เป็นรูปแบบสปาที่มีลักษณะคล้ายกับสปาแบบตะวันตก แต่มีการประยุกต์ภูมิปัญญาไทยและภูมิปัญญาตะวันออกเข้ากับการให้บริการในสถานที่เดียวกัน เช่น การใช้สมุนไพรไทย การนวดไทย และศาสตร์การผ่อนคลายแบบเอเชีย
โดยถือเป็นรูปแบบสปาที่สะท้อนเอกลักษณ์ของวัฒนธรรมไทย และได้รับความนิยมทั้งในกลุ่มลูกค้าชาวไทยและชาวต่างชาติ
ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ภายใต้พระราชบัญญัติสถานบริการ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2546 ได้กำหนดรูปแบบของธุรกิจสปาและกิจการเพื่อสุขภาพไว้ 3 ประเภท ได้แก่
การแบ่งประเภทดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในการกำกับดูแลมาตรฐานการให้บริการ และการขออนุญาตประกอบกิจการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
กิจการสปา หมายถึง การให้บริการเกี่ยวกับการดูแลและเสริมสร้างสุขภาพ โดยใช้การบำบัดด้วยน้ำ และการนวดร่างกายเป็นหลัก ร่วมกับบริการอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวงอีกอย่างน้อย 3 รายการ
บริการดังกล่าวอาจประกอบด้วย
กิจการนวดเพื่อสุขภาพหมายถึงการให้บริการนวดโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยให้ผู้รับบริการผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ลดความเมื่อยล้า และบรรเทาความเครียด ด้วยวิธีการต่าง ๆ
ทั้งนี้ ต้องไม่มีสถานที่อาบน้ำให้บริการกับลูกค้า โดยการนวดเพื่อสุขภาพต้องไม่เป็นการรักษาโรค หรือกระทำในลักษณะที่เข้าข่ายการประกอบวิชาชีพเวชกรรมตามกฎหมาย
กิจการนวดเพื่อเสริมความงาม หมายถึง การให้บริการเพื่อความสวยงาม โดยใช้วิธีการ
กิจการประเภทนี้ต้องไม่มีสถานที่อาบน้ำให้บริการ เว้นแต่เป็นกรณีดังต่อไปนี้
ผู้ขอรับใบอนุญาตสามารถเป็นได้ทั้งบุคคลธรรมดา หรือ นิติบุคคล ต้องมีคุณสมบัติ ดังนี้
ในกรณีที่เป็นกิจการสปา ต้องมี “ผู้ดำเนินการ” ที่ได้รับใบอนุญาต โดยต้องมีคุณสมบัติ ดังนี้
ผู้ให้บริการในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพต้องขึ้นทะเบียนกับกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุขและมีคุณสมบัติ ดังนี้
นอกจากใบอนุญาตสปาแล้ว IGB ยังรับขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจทุกประเภท ให้คุณเปิดกิจการได้ครบถูกต้องในที่เดียว
กรุงเทพฯ ยื่นที่กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข
ต่างจังหวัด ยื่นที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
หมายเหตุ : ผู้ขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ ต้องชำระค่าธรรมเนียมการประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพรายปีในปีแรก พร้อมกับชำระค่าธรรมเนียมใบอนุญาต และให้ถือว่าวันที่ชำระค่าธรรมเนียมดังกล่าวเป็นวันครบกำหนดชำระค่าธรรมเนียมการประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพรายปีในปีต่อ ๆ ไปตลอดระยะเวลาที่ยังประกอบกิจการอยู่
ผู้ประกอบการควรให้ความสำคัญกับการขอใบอนุญาตและการดำเนินกิจการให้ถูกต้องตามกฎหมาย เนื่องจากพระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพกำหนดบทลงโทษสำหรับผู้ฝ่าฝืนไว้ ดังนี้
ดังนั้น ก่อนเปิดดำเนินกิจการร้านสปา หรือร้านนวด ผู้ประกอบการควรตรวจสอบให้มั่นใจว่าการขอใบอนุญาตประกอบกิจการสปา หรือการขอใบอนุญาตประกอบกิจการร้านนวดเพื่อสุขภาพ หรือ การขอใบอนุญาตประกอบกิจการร้านนวดเพื่อเสริมความงาม การขึ้นทะเบียนผู้ดำเนินการ และการขึ้นทะเบียนผู้ให้บริการ รวมถึงมาตรฐานของสถานประกอบการ เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดอย่างครบถ้วน เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงด้านกฎหมายและสร้างความน่าเชื่อถือให้กับธุรกิจในระยะยาว
IGB Corporation ให้บริการรับดำเนินการขอใบอนุญาตประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพแบบครบวงจร สำหรับร้านสปา ร้านนวดเพื่อสุขภาพ และร้านนวดเพื่อเสริมความงาม โดยดูแลทุกขั้นตอนอย่างเป็นระบบ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถเปิดดำเนินกิจการได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย
ทีมงานจะสอบถามรายละเอียดเบื้องต้นเกี่ยวกับธุรกิจ เช่น
พร้อมวิเคราะห์ว่าธุรกิจเข้าข่ายประเภทใด และต้องดำเนินการด้านกฎหมายเพิ่มเติมหรือไม่
ตรวจสอบคุณสมบัติของ
เพื่อให้มั่นใจว่ามีคุณสมบัติครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด
ทีมงานจะตรวจสอบรายละเอียดของสถานที่ประกอบกิจการ (ร้านสปา ร้านนวดเพื่อสุขภาพ หรือ ร้านนวดเพื่อเสริมความงาม) เช่น
พร้อมให้คำแนะนำในการปรับปรุงสถานที่ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ
ดำเนินการจัดเตรียมเอกสารที่ใช้ในการยื่นคำขอ (ร้านสปา ร้านนวดเพื่อสุขภาพ หรือ ร้านนวดเพื่อเสริมความงาม) เช่น
พร้อมตรวจสอบความถูกต้องครบถ้วนก่อนยื่นคำขอ
ดำเนินการยื่นคำขอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่
รวมถึงประสานงานกับเจ้าหน้าที่ตลอดกระบวนการ
ภายหลังยื่นคำขอ เจ้าหน้าที่อาจเข้าตรวจสถานประกอบการเพื่อพิจารณาความถูกต้องตามมาตรฐาน
ทีมงานจะช่วย
เพื่อเพิ่มความพร้อมในการผ่านการตรวจของหน่วยงานราชการ
เมื่อได้รับอนุมัติ ทีมงานจะดำเนินการรับใบอนุญาตและส่งมอบเอกสารให้แก่ลูกค้า พร้อมแนะนำแนวทางปฏิบัติภายหลังได้รับใบอนุญาต เช่น
สามารถติดต่อ IGB Corporation เพื่อรับคำปรึกษาเพิ่มเติมได้ เรายินดีดูแลทุกขั้นตอน
ร้านนวดเพื่อสุขภาพ เน้นการให้บริการนวดเพื่อสุขภาพหรือเพื่อเสริมความงาม ส่วน กิจการสปา เป็นการให้บริการดูแลและเสริมสร้างสุขภาพโดยมี การบำบัดด้วยน้ำและการนวดร่างกายเป็นหลัก และต้องมีบริการอื่นตามที่กฎหมายกำหนดเพิ่มเติมอย่างน้อย 3 อย่าง ดังนั้น สปาจึงมีเงื่อนไขด้านรูปแบบบริการและมาตรฐานสถานประกอบการมากกว่าร้านนวด
ผู้ให้บริการในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพต้องขึ้นทะเบียนเป็นผู้ให้บริการ และต้องมีคุณสมบัติรวมถึงผ่านการอบรมหลักสูตรที่กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) รับรอง โดยหลักสูตรจะแตกต่างกันตามประเภทบริการ เช่น นวดเพื่อสุขภาพ นวดเพื่อเสริมความงาม หรือบริการสปา นอกจากนี้ ผู้ให้บริการต้องมี ใบรับรองการขึ้นทะเบียนเป็นผู้ให้บริการ (สพส. 14) ก่อนปฏิบัติงานในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ และผู้ประกอบการต้องตรวจสอบให้ผู้ให้บริการมีคุณสมบัติและเอกสารครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด
ผู้ดำเนินการสปา คือบุคคลที่ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ดำเนินการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ และมีหน้าที่ควบคุม ดูแล และรับผิดชอบการให้บริการภายในสปาให้เป็นไปตามกฎหมาย ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของร้านหรือผู้ประกอบการ โดยเจ้าของกิจการสามารถแต่งตั้งบุคคลอื่นที่มีคุณสมบัติครบถ้วนและได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ดำเนินการให้ทำหน้าที่แทนได้
ไม่ควรเปิดให้บริการก่อนที่จะได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ หากกิจการเข้าข่ายประเภทที่กฎหมายกำหนด เช่น นวดเพื่อสุขภาพหรือสปา ผู้ประกอบการต้องยื่นขอใบอนุญาตและผ่านการตรวจประเมินมาตรฐานก่อนเปิดให้บริการ โดยกรม สบส. ระบุว่าการประกอบกิจการโดยไม่ได้รับอนุญาตมีความผิดตามกฎหมาย
ใบอนุญาตประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ ทั้งกิจการนวดเพื่อสุขภาพและกิจการสปา มีอายุ 5 ปี นับแต่วันที่ออกใบอนุญาต โดยผู้ประกอบการต้องยื่นคำขอต่ออายุภายใน 90 วันก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุ และเมื่อยื่นคำขอต่ออายุแล้ว สามารถประกอบกิจการต่อไปได้จนกว่าจะได้รับแจ้งคำสั่งไม่ต่ออายุ นอกจากนี้ ผู้ประกอบการต้อง ชำระค่าธรรมเนียมประกอบกิจการรายปี รักษามาตรฐานสถานประกอบการ และดูแลให้ผู้ให้บริการและผู้ดำเนินการมีคุณสมบัติและใบอนุญาตถูกต้องตลอดระยะเวลาที่ประกอบกิจการ รวมถึงต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงข้อมูลที่เกี่ยวข้องตามที่กฎหมายกำหนด ปัจจุบันกรม สบส. รองรับการดำเนินการ เช่น ต่ออายุ แก้ไขข้อมูล โอนใบอนุญาต และชำระค่าธรรมเนียมรายปีผ่านระบบออนไลน์ด้วย
ขึ้นอยู่กับลักษณะการให้บริการและสถานที่ประกอบกิจการ หากมีการจัดพื้นที่ให้บริการนวดเพื่อสุขภาพหรือสปาเป็นกิจการอย่างเป็นอิสระ โดยทั่วไปต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพตามประเภทที่กฎหมายกำหนด แม้จะตั้งอยู่ภายในโรงแรมหรือฟิตเนสก็ตาม สำหรับ คลินิกหรือสถานพยาบาล ต้องพิจารณาว่าการให้บริการนวดเป็นส่วนหนึ่งของการให้บริการภายใต้กฎหมายสถานพยาบาลหรือเป็นกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ เพราะกฎหมายมีข้อยกเว้นบางกรณีสำหรับบริการที่ดำเนินการในสถานพยาบาล
ชาวต่างชาติไม่สามารถประกอบอาชีพนวดไทยในประเทศไทยได้ เนื่องจาก “งานนวดไทย” เป็นอาชีพที่สงวนไว้สำหรับคนไทย
ผู้ประกอบการควรตั้งชื่อร้านและจัดทำโฆษณาให้ สอดคล้องกับประเภทกิจการและใบอนุญาตที่ได้รับ และต้องไม่ใช้ข้อความที่เป็นเท็จ โอ้อวดเกินจริง หรือทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดเกี่ยวกับลักษณะหรือสรรพคุณของบริการ โดยเฉพาะการกล่าวอ้างว่าสามารถ บำบัด รักษา หรือป้องกันโรค ซึ่งเป็นข้อห้ามสำหรับสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ นอกจากนี้ ห้ามใช้ข้อความหรือภาพโฆษณาที่มีลักษณะส่อไปในทางลามกอนาจาร และห้ามโฆษณาหรือดำเนินกิจการในลักษณะที่เกี่ยวข้องกับการค้าประเวณีหรือบริการที่ขัดต่อกฎหมาย ความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดี
ไม่สามารถนำใบอนุญาตเดิมไปใช้ได้โดยอัตโนมัติในทุกกรณี หากมีการย้ายสถานที่ ขยายพื้นที่ หรือเปลี่ยนเจ้าของ ผู้ประกอบการต้องดำเนินการ ขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการหรือโอนใบอนุญาต ตามกรณีและหลักเกณฑ์ที่กรมสนับสนุนบริการสุขภาพกำหนด โดยปัจจุบันมีระบบรองรับการยื่นคำขอโอนใบอนุญาตและแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการในใบอนุญาตโดยเฉพาะ ย้ายสถานที่ประกอบการ → ต้องดำเนินการตามขั้นตอนเกี่ยวกับสถานที่ใหม่ ไม่ควรนำใบอนุญาตเดิมไปใช้กับสถานที่ใหม่โดยไม่ได้รับอนุญาต ขยายหรือเปลี่ยนแปลงพื้นที่ให้บริการ → ต้องยื่นขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการในใบอนุญาต เปลี่ยนเจ้าของกิจการ → สามารถดำเนินการ โอนใบอนุญาต ให้แก่บุคคลหรือนิติบุคคลรายใหม่ได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
การขอใบอนุญาตร้านนวดหรือสปาต้องผ่านการตรวจประเมินมาตรฐานสถานประกอบการก่อนออกใบอนุญาต โดยเจ้าหน้าที่จะตรวจสอบทั้งเอกสาร คุณสมบัติของผู้ประกอบการ ผู้ให้บริการ ผู้ดำเนินการ และมาตรฐานของสถานที่ ทั้งนี้ มีการตรวจประเมินสถานที่ของหน่วยงานผู้อนุญาตจากวิดีโอที่ผู้ประกอบการถ่ายและส่งให้เพื่อตรวจสอบ ระยะเวลาในการดำเนินการขึ้นอยู่กับความครบถ้วนของเอกสารและผลการตรวจประเมิน โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 1-2 เดือน หากสถานที่ไม่ผ่านมาตรฐาน เจ้าหน้าที่จะให้แก้ไขปรับปรุงก่อนพิจารณาอนุญาต โดยกระบวนการจึงอาจใช้เวลานานขึ้นหากต้องแก้ไขสถานที่หรือเอกสารเพิ่มเติม